Kháng insulin là tình trạng các tế bào trong cơ thể không còn đáp ứng bình thường với insulin - hormone có vai trò điều hòa đường huyết. Nguyên nhân có thể đến từ chế độ ăn kém lành mạnh, ít vận động, căng thẳng, hút thuốc hoặc sử dụng rượu bia.
Kháng insulin và gan nhiễm mỡ thường âm thầm khởi phát, với những dấu hiệu như tích mỡ bụng, mệt mỏi, thèm đồ ngọt và suy giảm tập trung. Tuy nhiên, nhiều người không nhận ra rằng quá trình rối loạn chuyển hóa có thể đã bắt đầu từ rất lâu trước khi bệnh tiểu đường xuất hiện.
Bác sĩ Bipin Vibhute, chuyên gia phẫu thuật ghép gan và đa tạng tại Bệnh viện Sahyadri (Pune), cho biết sử dụng rượu bia và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu (NAFLD) là hai nguyên nhân phổ biến nhất gây gan nhiễm mỡ. "Gan nhiễm mỡ do rượu có thể xuất hiện khi tiêu thụ rượu quá mức - khoảng 90% người uống rượu thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh. Trong khi đó, NAFLD liên quan đến béo phì, lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều tinh bột tinh chế và chất béo bão hòa, cũng như các rối loạn chuyển hóa như kháng insulin và tiểu đường", ông nói với Indian Express.
Kanikka Malhotra, chuyên gia giáo dục về bệnh tiểu đường được chứng nhận, chỉ ra ba sai lầm nhiều người thường mắc dẫn đến tình trạng kháng insulin và gan nhiễm mỡ, đồng thời đưa ra những gợi ý để khắc phục những sai lầm này:
Sai lầm 1: Ăn tối muộn
Theo Malhotra, việc ăn tối muộn làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể. Độ nhạy insulin giảm vào ban đêm, vì vậy ăn muộn có thể khiến đường huyết và nồng độ cortisol tăng cao trong suốt đêm.
"Về lâu dài, thói quen này làm tăng nguy cơ kiểm soát đường huyết kém và các biến chứng. Hãy ăn tối sớm và ưu tiên rau xanh để duy trì đường huyết ổn định hơn và cải thiện sức khỏe chuyển hóa tổng thể", cô chia sẻ.
Sai lầm 2: Bữa sáng thiếu hoặc không có protein
Khi bữa sáng thiếu protein, cơ thể dễ rơi vào tình trạng tăng đường huyết nhanh sau ăn do chủ yếu nạp tinh bột. Điều này buộc tuyến tụy phải tiết nhiều insulin hơn để xử lý lượng đường dư thừa, lâu dài làm tăng nguy cơ kháng insulin. Tình trạng đường huyết dao động mạnh vào buổi sáng cũng góp phần thúc đẩy tích mỡ ở gan và làm nặng thêm nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Bắt đầu ngày mới với bữa sáng giàu protein và có chỉ số đường huyết thấp giúp ổn định đường huyết và hạn chế cảm giác thèm ăn. Theo Malhotra, việc cân bằng mỗi bữa ăn bằng cách bổ sung chất béo lành mạnh và chất xơ, đồng thời giảm lượng đường nạp vào, sẽ giúp duy trì năng lượng ổn định và cải thiện độ nhạy insulin mà không cần nhịn đói hay áp dụng chế độ ăn kiêng hà khắc.
Cô cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kiểm soát căng thẳng và giấc ngủ - những yếu tố thường bị bỏ qua nhưng có ảnh hưởng sâu sắc đến cân bằng nội tiết và điều hòa đường huyết.
Sai lầm 3: Không tập luyện sức mạnh
Thiếu tập luyện sức mạnh khiến khối cơ giảm, làm cơ thể sử dụng glucose kém hiệu quả và tăng nguy cơ kháng insulin. Khi đường huyết duy trì ở mức cao trong thời gian dài, không chỉ gan dễ tích mỡ mà hệ mạch máu cũng chịu tổn thương - nền tảng của nhiều biến chứng tiểu đường.
Theo Malhotra, các bài tập tăng cường cơ bắp giúp cải thiện lưu thông máu, từ đó giảm nguy cơ biến chứng như bệnh thần kinh ngoại biên và bệnh võng mạc do tiểu đường. Ngoài ra, hình thức vận động này còn hỗ trợ kiểm soát cân nặng, hạ huyết áp và giảm cholesterol - những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa bệnh tim mạch, biến chứng thường gặp ở người mắc tiểu đường.
Hướng Dương (Theo Indian Express)
Ảnh: Deposit Photos
