Trong ngôi nhà đơn sơ ở làng Chhainsa, cách thủ đô New Delhi khoảng 100 km, Shehnaaz - mẹ của Huzzaifa - rơi nước mắt khi nhắc về con trai.
"Con tôi chỉ sốt một ngày. Đến 27/1, bác sĩ nói gan của cháu đã bị suy do kalapeeliya", người mẹ 32 tuổi nói, sử dụng từ tiếng Hindi thường được dùng chung để chỉ viêm gan B, viêm gan C cũng như bệnh vàng da nặng. "Chúng tôi đưa cháu đến Palwal, rồi Faridabad. Hôm trước cháu còn cười nói, hôm sau đã phải nhập viện rồi ra đi mãi mãi".
Cái chết của Huzzaifa chỉ là một trong chuỗi các ca bệnh đột ngột và đáng báo động khiến ngôi làng Chhainsa bàng hoàng, chìm trong tang tóc và bất an. Các nhân viên y tế cùng nhiều cơ quan truyền thông trung ương đã tìm đến vùng quê hẻo lánh này của bang Haryana, nơi câu chuyện về những cái chết bất thường trở thành chủ đề bao trùm mọi cuộc trò chuyện.
Nhân viên y tế hiện gõ cửa từng nhà, sàng lọc từng gia đình trong cuộc chạy đua với thời gian nhằm tìm ra nguyên nhân các ca tử vong. Khi chưa có lời giải thích rõ ràng, hàng loạt tin đồn bắt đầu lan truyền, và ngay cả số người tử vong cũng vẫn chưa được xác định cụ thể.
Trao đổi với 6 gia đình có người thân qua đời, nhân viên y tế ghi nhận các trường hợp đều diễn tiến theo một kịch bản tương tự. Bệnh nhân sốt, đau bụng và nôn ói, rồi tử vong do suy gan chỉ trong vòng 48 giờ.
"Bệnh nhân được đưa vào viện, nhưng chỉ trong vòng 36 đến 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng, thi thể họ được đưa về nhà", ông Mohammad Amruddin, 52 tuổi, một người dân trong làng, nói. "Ít nhất 12 người đã tử vong, bao gồm cả trẻ em và thanh niên. Trong tất cả các trường hợp, bác sĩ đều nói là do kalapeeliya".
Trong khi đó, giới chức y tế công cộng cho biết số ca tử vong do bệnh gan là 7 người, và chỉ 4 trường hợp trong số này được xác định dương tính với viêm gan B.
Bà Mahendri, 60 tuổi, bên các cháu sau cái chết đột ngột của cháu gái Payal. Ảnh: Namita Singh
Viêm gan B và C là các bệnh truyền nhiễm do virus, chủ yếu tấn công gan và có thể gây tổn thương nghiêm trọng cho cơ quan này. Cả hai đều lây qua đường máu. Hiện đã có vaccine phòng viêm gan B, nhưng chưa có vaccine cho viêm gan C.
Hoạt động sàng lọc đang diễn ra đã phát hiện 17 ca nghi nhiễm viêm gan C. Tuy nhiên, nguyên nhân khiến bệnh diễn tiến nhanh và nghiêm trọng như người dân mô tả vẫn chưa được làm rõ. Một số ý kiến cho rằng các ca tử vong có thể liên quan đến chất lượng nguồn nước địa phương - vấn đề từng gây ra những đợt bùng phát bệnh hàng loạt tại nhiều khu vực ở Ấn Độ những tháng gần đây.
Ngôi làng ban đầu có một trạm y tế, nhưng theo người dân, nơi này hiếm khi có bác sĩ túc trực. Vì thế, nhiều người phải tìm đến các điểm khám lưu động do chính quyền địa phương tổ chức để xét nghiệm viêm gan.
Trưởng làng Mohammad Islam, 51 tuổi, cho biết tình hình trở nên đáng báo động từ đầu tháng này. "Tôi nhận được thông tin về các ca tử vong cách đây chừng 25 ngày, nhưng đa số trường hợp được phát hiện vào ngày 1/2. Ngay sau đó, chúng tôi đã báo lên chính quyền", ông nói với Independent.
Tại một gia đình, nỗi đau mất mát vẫn còn nguyên vẹn. Payal, 10 tuổi, bắt đầu sốt vào ngày 3/2. Em được đưa đến khám tại thị trấn Hathin gần đó, rồi chuyển tiếp lên thành phố Palwal. Tuy nhiên, em qua đời vào 3h sáng hôm sau.
"Bác sĩ nói cháu bị kalapeeliya", cô ruột của em, Poonam, 22 tuổi, kể lại. "Ngày 2/2, chúng tôi tiêm cho cháu một mũi vì sốt nhẹ, nhưng sang hôm sau tình trạng xấu đi nhanh chóng. Trước đó cháu hoàn toàn khỏe mạnh, rất năng động, thường xuyên chạy nhảy vui chơi. Chúng tôi không thể ngờ con bé lại rời xa gia đình nhanh đến vậy".
Mahendri, bà nội 65 tuổi của Payal, nghẹn ngào kể lại những giờ phút cuối cùng của cháu gái. "Con bé được đặt ống thở. Tôi nghĩ các bác sĩ đã làm xét nghiệm máu để tìm nguyên nhân. Cháu khóc rất nhiều, kêu đau và gọi 'mẹ ơi, bố ơi'’. Sau đó bác sĩ tiêm cho cháu một mũi thuốc, rồi mọi thứ kết thúc", bà nói, mắt ngấn lệ.
Ở một con phố khác, ông Arshad Hussain, 50 tuổi, vừa mất đi đứa cháu trai 14 tuổi, Sarik Khan. "Cháu bị sốt vào ngày 26/1. Sau khi đưa cháu đi khám, bác sĩ cho cháu uống thuốc và bảo chúng tôi chuyển cháu đến bệnh viện lớn hơn. Sau khi chuyển viện, người ta chẩn đoán cháu bị bệnh kalapeeliya. Và chỉ trong vòng 24 giờ, cháu đã qua đời", ông Hussain kể. "Khi đưa cháu vào viện, cháu bị sốt trên 37,8 độ C. Cháu nôn mửa rất nhiều và đau bụng".
"Trước nay, làng tôi chưa từng xảy ra chuyện như vậy", Hussain nói với tờ The Independent. "Chúng tôi nghĩ thằng bé sẽ hồi phục và sớm khỏe lại. Nhưng rồi nhiều người khác trong làng cũng qua đời theo cách tương tự".
Hussain là một trong số những người cho rằng các ca tử vong liên quan đến chất lượng nguồn nước và bày tỏ lo ngại về cách trữ nước. "Chúng tôi trữ suốt cả tháng rồi mới đem ra dùng, để uống. Vì vậy, chúng tôi sợ rằng bệnh có thể lây lan từ đó", ông nói.
Giới chức hiện chưa xác nhận nguồn lây hay nguyên nhân đắng sau các ca tử vong, cho biết vụ việc đang được điều tra.
Trưởng làng cho biết khoảng 20% số hộ dân được cấp nước máy từ bể chứa chung của làng, trong khi phần còn lại phải mua nước từ xe bồn và trữ trong các bể kim loại đặt ngầm dưới đất. Ông thừa nhận nguồn nước này không thực sự sạch, nhưng nghi ngờ đó không phải là nguyên nhân gây ra căn bệnh bí ẩn.
"Chúng tôi đã sử dụng nguồn nước này trong thời gian dài", ông nói.
Phó ủy viên quận Palwal, ông Harish Kumar Vashisht, nói với tờ The Hindu rằng từ ngày 11/2 không ghi nhận thêm ca tử vong hay nhập viện mới nào. Ông cho biết nguyên nhân chính xác vẫn chưa được xác định và các cơ quan chức năng đang điều tra, làm rõ nhiều khả năng khác nhau.
Nguồn nước của làng đang được lấy mẫu phân tích, kiểm tra hàm lượng kim loại nặng. Chính quyền đã phát viên khử trùng chlorine, tiến hành phun khử khuẩn và khuyến cáo người dân đun sôi nước trước khi uống.
Trong khi đó, các quan chức y tế công cộng hiện nỗ lực nâng cao nhận thức rằng viêm gan B và C lây truyền qua tiếp xúc với máu, tinh dịch hoặc các dịch cơ thể của người nhiễm bệnh.
"Bệnh lây qua quan hệ tình dục không an toàn, sử dụng chung kim tiêm ở người nghiện ma túy hoặc tiếp xúc với máu nhiễm virus. Ngoài ra, virus cũng có thể truyền từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở", bác sĩ Rakesh, cán bộ y tế cấp quận, cho biết. "Đây chủ yếu là bệnh nhiễm mạn tính, tồn tại lâu dài trong cơ thể. Khi hệ miễn dịch suy giảm, virus có thể bùng phát trở lại".
Liên quan đến các ca tử vong đột ngột ở trẻ em và thanh niên tại làng Chhainsa, ông cho biết: "Tiền sử bệnh ở một số trường hợp chưa rõ ràng, do người dân thường tìm đến các thầy lang địa phương khi bị sốt hoặc có triệu chứng tương tự. Hoặc họ gọi bác sĩ tư đến nhà tiêm thuốc. Chúng tôi nghi ngờ nếu kim tiêm cũ bị dùng lại, trẻ có thể nhiễm trùng tiềm ẩn và đột ngột phát bệnh khi gặp thêm tác nhân khác".
Bác sĩ Sanjay Sharma, phó trưởng khoa ngoại dân sự tại Hathin, cho biết diễn biến lâm sàng của viêm gan khác xa những gì đang xảy ra ở Chhainsa.
"Các ca tử vong do viêm gan B và C thường không diễn ra theo cách này. Đây là một quá trình kéo dài, gây xơ gan, tổn thương gan và sau vài năm, nếu có nhiễm trùng thứ phát, bệnh nhân mới có thể tử vong", ông nói. "Nhưng ở đây, theo lời gia đình, người bệnh chỉ sốt hai đến ba ngày là nhập viện và hôm sau đã qua đời. Vì vậy, có thể tiền sử bệnh chưa đầy đủ hoặc còn những yếu tố liên quan khác".
Bác sĩ Sharma cho biết kết quả xét nghiệm cho thấy nhiều thông tin trái chiều. "Trong 7 trường hợp, có 4 ca mắc viêm gan B. Những trường hợp còn lại chỉ là phát hiện trùng hợp. Có tình trạng gan to cấp tính", ông nói, đề cập đến tình trạng tổn thương gan.
Trong đợt sàng lọc, 17 trường hợp nghi mắc viêm gan C đã được chuyển đi làm xét nghiệm để xác nhận lại. Đến nay, các bác sĩ thuộc chính quyền địa phương đã sàng lọc khoảng 60 trong tổng số 80 hộ dân trong làng.
Giới chức vẫn chưa thể giải thích vì sao nhiều bệnh nhân liên tiếp rơi vào tình trạng nguy kịch với tốc độ nhanh bất thường.
Hôm 11/2, ông Mohammad Hakimuddin mất con trai là Dilshad, 24 tuổi.
"Vài ngày trước đó, cháu bị sốt. Chúng tôi đưa cháu đến bác sĩ địa phương. Đến ngày thứ ba, tôi đưa cháu lên Hathin. Chúng tôi làm xét nghiệm máu và bác sĩ nói cháu bị kalapeeliya. Cháu nhập viện lúc nửa đêm, và 48 giờ sau thì qua đời", ông Hakimuddin, 54 tuổi, cho biết. "Bác sĩ nói gan của cháu đã bị tổn thương hoàn toàn. Trước đó, thằng bé hoàn toàn khỏe mạnh. Các bác sĩ không cho biết cháu nhiễm bệnh từ đâu. Con tôi hầu như luôn ở bên tôi và không liên quan đến ma túy".
Cách nhà ông Hakimuddin không xa, anh Pervaiz, 30 tuổi, cũng kể câu chuyện tương tự về cái chết của cháu gái Huma, 17 tuổi. "Cháu đột ngột đau bụng. Chúng tôi đưa cháu vào bệnh viện và cháu qua đời. Bác sĩ nói cháu bị suy gan và không giải thích vì sao", anh cho biết. "Cháu nằm viện ba ngày hai đêm. Dù được điều trị, tình trạng vẫn không cải thiện. Có thời điểm cháu rơi vào hôn mê".
Theo anh, kết quả xét nghiệm viêm gan C và E đều âm tính. "Bác sĩ nói tổn thương gan thường cần thời gian mới diễn tiến nặng. Vì vậy, họ cũng không hiểu tại sao mọi thứ lại trở nên tồi tệ chỉ trong một đêm", Pervaiz nói.
Hướng Dương (Theo Independent)
